بازیهای پرتحرک داخل خانه در روزهای آلودگی هوا؛ به تفکیک سن
مدرسه تعطیل است و بچهها از در و دیوار بالا میروند؟ فهرست بازیهای پرتحرک داخل خانه به تفکیک سن، با توصیه حرکت روزانه و راهی برای پخش کردن یک ساعت حرکت در روز.

پیام تعطیلی آمده، پنجرهها بسته است و تا ظهر نشده بچهها دو بار دعوا کردهاند، سه بار گوشی خواستهاند و یک بار از روی مبل پریدهاند. این انرژی باید جایی خالی شود، و در روز آلودگی هوا آن «جا» فقط داخل خانه است. بازیهای پرتحرک داخل خانه دقیقاً برای همین روزها هستند: به ابزار خاصی نیاز ندارند، در آپارتمان جواب میدهند و یک ساعت حرکتی را که بدن بچه هر روز لازم دارد، بدون یک بار «گوشی بده» تأمین میکنند. برنامه کل روز تعطیل را در مقاله برنامه روز تعطیلی مدرسه برای بچهها نوشتهایم؛ اینجا فقط به بخش حرکت میپردازیم.
چرا حرکت در روز آلودگی هوا مهمتر است؟
سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای بچهها و نوجوانان ۵ تا ۱۷ سال، روزانه بهطور میانگین دستکم ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید توصیه میکند، بهعلاوه دستکم سه روز در هفته فعالیتهایی که عضله و استخوان را تقویت کند، مثل پریدن، دویدن و بالا رفتن. برای بچههای ۳ و ۴ ساله توصیه حتی بیشتر است: ۱۸۰ دقیقه حرکت در طول روز که دستکم یک ساعتش پرجنبوجوش باشد. روز تعطیل، این توصیه تعطیل نمیشود؛ فقط زنگ ورزش و راه مدرسه و حیاط از برنامه حذف شده و همهاش روی دوش خانه افتاده است.
نکته دوم این است که در روز آلودگی هوا، حرکت بیرون از خانه درست همان کاری است که نباید کرد. راهنمای کیفیت هوای آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا برای روزهای ناسالم صریح است: بچهها فعالیت طولانی یا سنگین در هوای آزاد نداشته باشند و بازیها به داخل منتقل شود. پس پارک و پیادهروی را خط بزنید، اما بیحرکتی را جایگزینش نکنید. راه حل، همین فهرست پایین است.
در روز آلوده بازی بیرون نه، بیحرکتی هم نه؛ همان ۶۰ دقیقه را داخل خانه و در چند نوبت کوتاه بسازید.
جدول بازیهای پرتحرک داخل خانه به تفکیک سن
برای هر بازی سن مناسب، زمان و وسیله لازم را نوشتهایم. هیچکدام بیشتر از یک اتاق و چند وسیله خانه نمیخواهد.
| بازی | سن | مدت | چه لازم دارد |
|---|---|---|---|
| مسیر موانع: از زیر صندلی، از روی بالش، دور میز | ۴ تا ۸ | ۱۵ دقیقه | بالش، صندلی، چند کتاب |
| رقص و یخ: آهنگ قطع شد، همه بیحرکت | ۴ تا ۹ | ۱۰ دقیقه | یک آهنگ و یک نفر که قطعش کند |
| راه رفتن حیوانی: خرس، خرچنگ، قورباغه، مار | ۴ تا ۷ | ۱۰ دقیقه | هیچ |
| والیبال با بادکنک: بادکنک زمین نیفتد | ۴ تا ۱۰ | ۱۰ دقیقه | یک بادکنک، یک نخ یا شال بهجای تور |
| زمین آتش است: فقط روی بالشها و کاغذها پا بگذار | ۵ تا ۹ | ۱۰ دقیقه | بالش یا چند برگ روزنامه |
| لیلی با چسب کاغذی روی زمین | ۵ تا ۱۰ | ۱۰ دقیقه | چسب کاغذی |
| شکار گنج با ۱۰ یادداشت، هر یادداشت یک حرکت | ۶ تا ۱۲ | ۱۵ دقیقه | کاغذ، مداد، یک جایزه کوچک |
| تاس حرکتی: هر عدد یک حرکت، ۶ دور | ۶ تا ۱۲ | ۱۰ دقیقه | یک تاس، فهرست ۶ حرکت |
| قدمشمار پلهها یا راهرو: رکورد خانواده را بشکن | ۷ تا ۱۲ | ۱۰ دقیقه | راهپله یا راهرو، گوشی شما برای شمردن |
| مسابقه ورزشی با ویدیو: ۱۰ دقیقه ورزش کودکانه با هم | ۶ تا ۱۲ | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | یک ویدیوی تمرین کودکانه |
سه بازی که همیشه جواب میدهد
مسیر موانع
چهار یا پنج ایستگاه در یک اتاق بچینید: از زیر صندلی رد شود، از روی دو بالش بپرد، دور میز بچرخد، سه بار پشت سر هم بشینپاشو کند و به دیوار دست بزند. بچههای بزرگتر خودشان مسیر را طراحی کنند و زمان بگیرند؛ هر دور تلاش برای شکستن رکورد قبلی است. بیست دقیقه بعد، عرق کرده و آرامتر هستند.
شکار گنج حرکتی
ده یادداشت در خانه پنهان کنید. روی هر کدام نشانی یادداشت بعدی و یک حرکت نوشته شده: «ده بار بپر، بعد برو سراغ جایی که کفشها میخوابند». آخرین یادداشت به یک جایزه کوچک میرسد: انتخاب فیلم عصر، یک میوه خاص، یا امتیاز در برنامه خانه. این بازی برای کلاس اولیها تمرین خواندن هم هست.
تاس حرکتی
روی یک کاغذ شش حرکت بنویسید: ۱ پنج بار بشینپاشو، ۲ ده ثانیه پلانک، ۳ راه رفتن خرچنگی تا در، ۴ ده پرش، ۵ پنج شنای زانو، ۶ رقص آزاد. هر کس تاس میاندازد و حرکتش را انجام میدهد؛ شش دور، تمام. پدر و مادر هم بازی کنند؛ بچهها حرکتی را که شما انجام میدهید جدیتر میگیرند.
یک ساعت حرکت را چطور در روز پخش کنیم؟
لازم نیست یک ساعت پشت سر هم باشد؛ اتفاقاً سه یا چهار نوبت کوتاه بهتر جواب میدهد، چون هر نوبت درست وقتی میآید که انرژی دوباره بالا رفته است.
- صبح، بعد از صبحانه (۱۵ دقیقه): مسیر موانع یا رقص و یخ، تا روز با حرکت شروع شود نه با صفحه.
- پیش از ناهار (۱۰ دقیقه): تاس حرکتی یا والیبال بادکنک؛ کوتاه و پرخنده.
- بعد از استراحت ظهر (۲۰ دقیقه): شکار گنج یا یک ویدیوی ورزشی کودکانه با هم.
- پیش از شام (۱۵ دقیقه): لیلی یا قدمشمار راهرو؛ بعدش حمام و شام، و شب خواب راحتتر.
بین این نوبتها، بازی آرام و کتاب و حتی زمان صفحهای که قرارش را گذاشتهاید جای خودش را دارد. حرکت صبح، ظهر و عصر همان چیزی است که ساعتهای آرام بینشان را ممکن میکند.
چند نکته برای خانه و همسایهها
- پنجرهها بسته بماند. وقتی هوای بیرون ناسالم است، هوای داخل هم بالا میرود؛ پنجره را برای تهویه باز نکنید، و اگر دستگاه تصفیه هوا دارید، در همان اتاق بازی روشن باشد.
- شمع، عود و اجاق باز نه. در روز آلوده هر چیزی که داخل خانه دود میکند، بار هوای خانه را سنگینتر میکند.
- یک اتاق را خالی کنید. میز عسلی و وسایل شکستنی را برای یک ساعت کنار بزنید؛ یک فرش نرم بهتر از سرامیک است.
- ساعت همسایهها را در نظر بگیرید. پرش و دویدن را برای صبح و عصر بگذارید، نه ساعت استراحت ظهر و نه بعد از ده شب؛ بازیهای کمصدا مثل زمین آتش و یخزدن برای آن ساعتها هستند.
- آب و استراحت. بین هر نوبت، آب و چند دقیقه نفس. بچهای که آسم یا حساسیت تنفسی دارد، با همان شدتی بازی کند که پزشکش گفته، و اگر سرفه یا تنگی نفس آمد، بازی تمام است.
کیدزیار چطور کمک میکند؟
روز تعطیل وقتی خوب میگذرد که بچه از صبح بداند چه خبر است. در کیدزیار برنامه روز تعطیل را مثل هر روز دیگر در تقویم خانواده میچینید: «۱۵ دقیقه مسیر موانع» ساعت نه، «شکار گنج» ساعت سه، هر کدام با امتیاز خودش.
- بچه هر بازی را که تمام شد، حتی روی گوشی شما و با رمز ساده خودش، تیک میزند و شما با یک لمس تأیید میکنید؛ امتیازها جمع میشود و به جایزهای میرسد که خودش انتخاب کرده است.
- یک هدف هفتگی مثل «۵ روز ورزش» بگذارید؛ روز تعطیل هم یکی از آن پنج روز حساب میشود، نه یک روز استثنا.
- اگر معلم فرزندتان در کیدزیار کلاس دارد، اعلان تعطیلی و تکلیف روز تعطیل خودش در تقویم بچه مینشیند و شما از گروههای پیامرسان بینیاز میشوید.
- پدر و مادر هر دو همان برنامه را میبینند؛ هر کس خانه است میداند نوبت کدام بازی است.
سؤالهای پرتکرار
آپارتمان ما کوچک است؛ کدام بازیها جا میشود؟
رقص و یخ، تاس حرکتی، راه رفتن حیوانی و والیبال بادکنک در دو متر مربع هم اجرا میشود. مسیر موانع را میتوان در راهرو چید و شکار گنج در همه خانه پخش میشود. مهم، تعداد نوبتهاست، نه متراژ.
بچهام بازی را رد میکند و فقط گوشی میخواهد؛ چه کنم؟
اول خودتان شروع کنید؛ بچهای که پدر یا مادرش را در حال راه رفتن خرچنگی ببیند، معمولاً تا یک دقیقه بعد وسط بازی است. بعد، ترتیب را ثابت کنید: اول نوبت حرکت، بعد زمان صفحهای که از قبل قرارش را گذاشتهاید. اگر این دعوا هر روز تکرار میشود، مقاله قرارداد قوانین گوشی در خانواده را بخوانید.
با پنجره بسته، هوای خانه برای بازی بد نمیشود؟
در روز آلوده، هوای داخل خانه با پنجره بسته از هوای بیرون بهتر است، به شرطی که چیزی داخل خانه دود نکند. دستگاه تصفیه هوا در اتاق بازی کمک میکند، و شدت بازی را متوسط نگه دارید: بچه باید بتواند حین بازی حرف بزند. اگر هوا در وضعیت بسیار ناسالم است یا بچه مشکل تنفسی دارد، نوبتها را کوتاهتر و آرامتر کنید.
روز تعطیل بعدی را از صبح برنامهریزیشده شروع کنید: کیدزیار را نصب کنید، سه نوبت بازی پرتحرک را در تقویم بگذارید و بگذارید بچه خودش تیک بزند.


