قانون گوشی در خانه؛ قرار استفاده از گوشی را با بچهها بنویسید (با نمونه آماده)
قانون گوشی در خانه وقتی جواب میدهد که با بچهها نوشته شود و برای همه باشد. راهنمای قدمبهقدم، پیشنهاد هر سن و یک قرار آماده برای خانوادهتان را ببینید.

قانون گوشی در خانه یعنی چند قاعده روشن درباره اینکه گوشی کی، کجا و برای چه استفاده میشود، که همه اعضای خانواده با هم نوشتهاند و همه رعایتش میکنند. بهترین قاعدهها کم، ثابت و نوشتهشدهاند و جای خواب، درس، بازی و وقت خانواده را حفظ میکنند. در ادامه میبینیم برای هر سن چه پیشنهاد شده، قرار گوشی را قدمبهقدم چطور بنویسید و یک نمونه آماده هم برای شروع داریم.
چرا قاعده نوشتهشده بهتر از تذکر هرروزه است؟
وقتی قاعدهای نوشته نشده، هر روز از نو سرش بحث میشود: «فقط پنج دقیقه دیگر»، «دیروز که اجازه دادی». قاعده نوشتهشده تصمیم را از دعوای لحظهای بیرون میبرد؛ دیگر پدر و مادر «بداخلاق» نیستند، فقط قراری را که همه امضا کردهاند یادآوری میکنند.
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) هم به جای یک عدد ثابت برای همه، پیشنهاد میکند هر خانواده برنامه استفاده از رسانه خودش را داشته باشد؛ برنامهای که به سن بچهها، نیازهای خانواده و مهمتر از همه به خواب، فعالیت بدنی و وقت با هم بودن توجه میکند.
هر سن چقدر گوشی؟ پیشنهاد سازمانهای بهداشتی
| سن | پیشنهاد |
|---|---|
| زیر ۱۸ ماه | صفحهنمایش نه، به جز تماس تصویری با خانواده |
| ۱۸ تا ۲۴ ماه | اگر هست، فقط برنامههای باکیفیت و همراه با پدر یا مادر |
| ۲ تا ۵ سال | حداکثر یک ساعت در روز، هرچه کمتر بهتر، و ترجیحاً با هم تماشا کنید |
| ۶ تا ۱۲ سال | حد ثابت و روشن که جای خواب، ورزش، درس و وقت خانواده را نگیرد |
| نوجوانان | قرار مشترک درباره شبکههای اجتماعی، حریم خصوصی و ساعت خواب، با اختیار بیشتر |
پیشنهادهای بچههای زیر ۵ سال از سازمان جهانی بهداشت و آکادمی اطفال آمریکاست. برای بچههای بزرگتر، این سازمانها عدد ثابتی نمیگذارند و تأکیدشان بر این است که گوشی جای کارهای مهمتر را نگیرد.
۵ قدم برای نوشتن قانون گوشی خانواده
۱. یک جلسه خانوادگی بگذارید
یک عصر آرام را انتخاب کنید، نه بعد از دعوا. با این سؤال شروع کنید: «گوشی در خانه ما کجا به ما کمک میکند و کجا اذیتمان میکند؟» نظر بچهها را واقعاً بشنوید. پژوهشها نشان میدهند بچهها ابزارهایی را که بدون حرف زدن با آنها به کار میروند، بیشتر زیر نظر گرفتن و بیاعتمادی میبینند تا مراقبت.
۲. اول جاها و وقتهای بدون گوشی را معلوم کنید
سادهترین و مؤثرترین قاعدهها، جاها و وقتهایی است که گوشی در آنها جایی ندارد. پژوهشی روی بیش از ۱۰ هزار نوجوان نشان داد شام و ساعت خواب بدون گوشی با وقت کمتر پای صفحهنمایش و استفاده سالمتر همراه است. پیشنهادهای رایج:
- سر سفره غذا
- اتاق خواب، بهخصوص یک ساعت پیش از خواب
- در راه مدرسه، وقتی با هم هستید
- وقت انجام تکلیف، به جز وقتی که تکلیف به گوشی نیاز دارد
۳. وقت گوشی را در برنامه روز بگذارید
وقت گوشی را مثل وقت شام، بخش ثابتی از برنامه روز کنید، نه جایزهای که هر بار سرش چانه بزنید. استفاده از گوشی بهعنوان جایزه یا تنبیه، طبق پژوهشها، با وقت بیشتر پای صفحهنمایش همراه است. درباره این اشتباه رایج در چرا گرفتن گوشی از بچهها جواب نمیدهد؟ نوشتهایم. برای ساختن برنامه روز هم برنامه هفتگی بچهها برای مدرسه کمکتان میکند.
۴. پیامد شکستن قاعده را از قبل معلوم کنید
پیامد باید از قبل معلوم، کوتاه و مربوط به همان رفتار باشد. مثلاً: «اگر گوشی شب در اتاق خواب بماند، فردا شب زودتر به پارکینگ گوشی میرود.» نه «یک ماه گوشی نداری».
۵. قاعدهها برای همه است، پدر و مادر هم
اگر قاعده سر سفره برای بچههاست و برای ما نیست، بچهها خیلی زود متوجه میشوند. وقت گوشی پدر و مادر جلوی بچهها یکی از مهمترین عوامل وقت گوشی خود بچههاست. بیشتر در گوشی شما، الگوی فرزندتان بخوانید.
نمونه آماده: قرار گوشی خانواده ما
این متن را با بچهها بخوانید، هرجا لازم بود عوضش کنید، چاپش کنید و همه امضا کنید. نسخه آماده چاپ را هم در تصویر زیر میبینید.

قرار گوشی خانواده ما
- سر سفره غذا هیچکس، حتی بابا و مامان، گوشی دستش نمیگیرد.
- ساعت ۹ شب گوشی همه در پارکینگ گوشی کنار در شارژ میشود.
- وقت گوشی بچهها در روزهای مدرسه از ساعت ۶ تا ۷ عصر است و آخر هفتهها تا دو ساعت.
- تکلیف و کارهای خانه پیش از وقت گوشی انجام میشود، چون برنامه روز اینطور است، نه چون گوشی جایزه است.
- بازی یا برنامه تازه را اول با هم نگاه میکنیم و بعد نصب میکنیم.
- اگر چیزی در گوشی دیدیم که حالمان را بد کرد یا ترساندمان، به بابا یا مامان میگوییم و کسی دعوایمان نمیکند.
- وقتی کسی با ما حرف میزند، گوشی را کنار میگذاریم و به او نگاه میکنیم.
- اگر قاعدهای شکست، فردا وقت گوشی نیم ساعت کوتاهتر است.
- اول هر ماه این قرار را با هم مرور میکنیم و اگر لازم بود عوضش میکنیم.
امضای همه اعضای خانواده: ................
وقتی قاعده شکست
قاعدهها شکسته میشوند؛ این بخشی از یاد گرفتن است. چند نکته:
- آرام و کوتاه: پیامد از قبل معلوم است؛ لازم نیست سخنرانی کنید.
- بدون تحقیر: «قاعده را شکستی» به جای «تو هیچوقت آدم نمیشوی».
- پیامد همان که قرار بود: نه بیشتر از عصبانیت، نه کمتر از دلسوزی.
- سهم خودتان را هم بپذیرید: اگر خودتان سر سفره گوشی دست گرفتید، بگویید و عذرخواهی کنید. بچهها از این بیشتر یاد میگیرند تا از هر سخنرانی.
مرور ماهانه و اختیار بیشتر با بزرگ شدن
قرار گوشی یک بار نوشته نمیشود و تمام. هر ماه، یا هر وقت شرایط عوض شد (شروع مدرسه، تعطیلات تابستان، گوشی تازه)، با هم مرورش کنید. با بزرگ شدن بچهها، اختیار بیشتری به خودشان بدهید. هدف نهایی این است که نوجوان خودش بتواند وقتش را مدیریت کند، نه اینکه تا ۱۸ سالگی ما مراقبش باشیم.
کیدزیار چطور کمک میکند؟
نوشتن قاعده آسان است؛ یادمان ماندن هر روزه سخت است. در کیدزیار میتوانید قاعدهها را به برنامه روزانه خانواده تبدیل کنید:
- کارهای روزانه بچهها مثل «گوشی ساعت ۹ در پارکینگ» یا «شام بدون گوشی» را بهعنوان برنامه تکرارشونده بگذارید تا بچهها خودشان تیک بزنند.
- تأیید با شما: کار بچه با تأیید پدر یا مادر امتیاز میگیرد و فرصتی برای یک جمله تشویق است.
- جایزههایی که با هم انتخاب کردهاید: بچهها امتیازشان را با جایزههای فروشگاه خانواده عوض میکنند. پیشنهاد ما تجربههای مشترک است، مثل انتخاب فیلم شب خانوادگی یا یک گردش آخر هفته.
کیدزیار را نصب کنید و قرار گوشی خانوادهتان را از همین هفته در تقویم بگذارید. اگر سؤالی دارید، پرسشهای پرتکرار را ببینید.
منابع
- آکادمی اطفال آمریکا: Family Media Plan.
- سازمان جهانی بهداشت: To grow up healthy, children need to sit less and play more، ۲۰۱۹.
- گزارش NPR از پژوهش Nagata و همکاران در Pediatric Research: Parents are key when it comes to limiting screen time for kids، ۲۰۲۴.
- Tang L, Darlington G, Ma DWL, Haines J. Mothers' and fathers' media parenting practices associated with young children's screen-time. BMC Obesity، ۲۰۱۹.
- Ghosh AK و همکاران. Safety vs. Surveillance: What children have to say about mobile apps for parental control. CHI، ۲۰۱۸.


