سیستم امتیاز و جایزه برای کودک؛ تشویق درست، بدون رشوه
سیستم امتیاز و جایزه برای کودک وقتی جواب می‌دهد که کارها روشن، تأیید با والدین و جایزه‌ها فقط خریدنی نباشند. راه درست اجرا و مدال‌های تداوم را ببینید.
سیستم امتیاز و جایزه برای کودک یعنی هر کار مشخصی که بچه انجام می‌دهد و شما تأییدش می‌کنید، امتیاز معینی دارد و امتیازها را می‌شود با جایزه‌هایی که از قبل روی آن‌ها توافق کرده‌اید عوض کرد. این روش وقتی خوب کار می‌کند که کارها روشن باشند، قواعد ثابت بمانند و جایزه‌ها بیشتر وقت و تجربه مشترک باشند تا خرید چیزهای تازه. در ادامه می‌بینیم چطور درست اجرایش کنیم و از کجا به رشوه تبدیل می‌شود.
یک سیستم امتیاز خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟
کارهای روشن و قابل تیک زدن
«بچه خوبی باش» قابل امتیاز دادن نیست؛ «تکلیف ریاضی را تمام کن» هست. هر کاری که امتیاز دارد باید آن‌قدر روشن باشد که بچه و شما درباره تمام شدنش بحث نکنید. برای انتخاب کارهای مناسب، کارهای خانه مناسب سن کودک فهرست خوبی دارد.
امتیاز ثابت و قابل پیش‌بینی
اگر یک روز برای تکلیف ۱۰ امتیاز بدهید و روز بعد ۲۰، بچه به جای کار، روی چانه زدن تمرکز می‌کند. امتیاز هر نوع کار را از قبل معلوم کنید. کارهایی که سخت‌تر یا مهم‌ترند، امتیاز بیشتری می‌گیرند.
تأیید با پدر و مادر
تیک زدن با بچه است، اما امتیاز با تأیید شما اضافه می‌شود. این مرحله دو فایده دارد: کار واقعاً انجام شده و فرصتی برای یک جمله تشویق رودررو پیش می‌آید. تأیید را طولانی نکنید؛ بچه باید ببیند تلاشش زود دیده می‌شود.
جایزه‌هایی که فقط چیز نیستند
بهترین جایزه‌ها معمولاً وقت و تجربه‌اند، نه خرید. چند نمونه:
- نیم ساعت بازی بیشتر
- انتخاب فیلم شب خانوادگی
- یک کتاب تازه
- رفتن به شهربازی
- انتخاب غذای شام جمعه
- یک بعدازظهر بازی دونفره با پدر یا مادر
جایزه‌های بزرگ‌تر امتیاز بیشتری می‌خواهند و به بچه یاد می‌دهند برای چیزی ارزشمند صبر کند و پس‌انداز کند.
مدال برای تداوم، نه فقط مقدار
امتیاز نشان می‌دهد بچه چقدر کار کرده؛ مدال می‌تواند نشان دهد چقدر پیوسته کار کرده. وقتی چند روز پیاپی کارهایش را انجام دهد و مدالی باز شود، پیام روشنی می‌گیرد: عادت مهم‌تر از یک روز پرکار است.
از کجا امتیاز به رشوه تبدیل می‌شود؟
مرز تشویق و رشوه معمولاً زمان پیشنهاد جایزه است. چند نشانه را جدی بگیرید:
| تشویق | رشوه |
|---|---|
| قواعد از قبل معلوم است | جایزه وسط دعوا پیشنهاد می‌شود |
| امتیاز بعد از انجام کار می‌آید | جایزه پیش از کار قول داده می‌شود |
| کارهای مشخص و تکراری امتیاز دارند | هر خواسته‌ای قیمت پیدا می‌کند |
| جایزه‌ها از قبل روی فهرست‌اند | جایزه هر بار بزرگ‌تر می‌شود |
چند قاعده ساده هم کمک می‌کند:
- برای هر کاری امتیاز نگذارید. بعضی کارها، مثل مهربانی با خواهر و برادر، بخشی از زندگی خانوادگی‌اند و قیمت ندارند.
- امتیاز را به عنوان تنبیه کم نکنید. وقتی امتیاز جمع‌شده از دست برود، بچه اعتمادش را به سیستم از دست می‌دهد.
- به جای جایزه، تلاش را بستایید. امتیاز کمکی است برای دیده شدن تلاش، نه جایگزین تشویق شما.
- هر چند هفته یک بار مرور کنید. کارهایی که عادت شده‌اند را کنار بگذارید و کار تازه‌ای اضافه کنید.
امتیاز وسیله است، نه هدف. وقتی کاری به عادت تبدیل شد، دیگر لازم نیست برایش امتیاز بدهید.
امتیاز، مدال و فروشگاه جایزه در کیدزیار
کیدزیار همین ساختار را در تقویم خانواده پیاده می‌کند تا لازم نباشد امتیازها را روی کاغذ حساب کنید:
- امتیاز مشخص برای هر نوع کار: تکلیف ۱۰، یادگیری ۸ و کار خانه ۵ امتیاز دارد و برای هر برنامه دیگری هم می‌توانید امتیاز بگذارید.
- تیک با بچه، تأیید با شما: فرزند با رمز عددی خودش وارد می‌شود، کارش را تیک می‌زند و پدر یا مادر آن را تأیید می‌کنند؛ آن وقت امتیازش اضافه می‌شود.
- مدال‌ها: با رسیدن به حد نصاب‌ها یا تداوم چندروزه، مدال‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند. امتیاز، مدال و روزهای پیاپی هر فرزند در صفحه خانواده دیده می‌شود.
- فروشگاه جایزه: جایزه‌ها و امتیاز هر کدام را شما تعیین می‌کنید. بچه‌ها با امتیازی که جمع کرده‌اند درخواست می‌دهند و امتیاز تا جواب شما کنار گذاشته می‌شود. شما جایزه را می‌دهید، یا با یک پیام برای بعد می‌گذارید.
- مدال‌ها می‌مانند: با خرج کردن امتیاز در فروشگاه، مدال‌ها از بین نمی‌روند؛ تلاش گذشته پاک نمی‌شود.
- هدف‌های هفتگی: کنار فروشگاه جایزه، برای هفته هدف می‌گذارید.
- امتیاز کلاس، جدا از خانواده: اگر فرزندتان به کلاس معلمش در کیدزیار وصل باشد، معلم تکلیف‌ها را تأیید می‌کند و امتیاز کلاس می‌دهد که در فروشگاه جایزه همان کلاس خرج می‌شود. درباره این بخش، ارتباط معلم و والدین را بخوانید.
امتیاز و مدال در نسخه رایگان هم همیشه در دسترس است؛ فروشگاه جایزه، هدف‌های هفتگی و ورود بچه‌ها با رمز ویژه اشتراک‌اند.
سیستم امتیاز خانواده‌تان را امروز شروع کنید
سه کار روشن، امتیاز ثابت و یک فهرست کوتاه جایزه برای شروع کافی است. در کیدزیار ۳۰ روز اول همه امکانات، از جمله فروشگاه جایزه، رایگان باز است. ثبت‌نام کنید و اولین جایزه را با بچه‌ها با هم انتخاب کنید. برای سؤال‌های دیگر، پرسش‌های پرتکرار را ببینید.
