بچههای مدرسهای چند ساعت بخوابند؟ جدول ساعت خواب بر اساس سن و روتین شب
بچههای ۶ تا ۱۲ ساله ۹ تا ۱۲ ساعت خواب لازم دارند و همین نیم ساعت کم و زیاد در رفتار کلاس دیده میشود. جدول ساعت خواب بر اساس سن و یک روتین شب ساده را ببینید.

بچههای ۶ تا ۱۲ ساله باید هر شب ۹ تا ۱۲ ساعت بخوابند و نوجوانهای ۱۳ تا ۱۸ ساله ۸ تا ۱۰ ساعت؛ این توصیه آکادمی پزشکی خواب آمریکاست که انجمن پزشکان کودکان آمریکا هم آن را تأیید کرده است. پژوهشها نشان میدهند حتی کم شدن حدود یک ساعت از خواب چند شب پشت سر هم، در رفتار کلاس دیده میشود. برای بچهای که ساعت ۶:۳۰ بیدار میشود، یعنی خاموشی بین ۸ تا ۹:۳۰ شب، بسته به سن. در این مقاله جدول ساعت خواب و یک روتین شب ساده را میبینیم.
چرا خواب برای مدرسه اینقدر مهم است؟
خواب فقط استراحت نیست. وقتی بچه میخوابد، مغزش چیزهایی را که روز یاد گرفته مرتب میکند و نگه میدارد. بچهای که کم خوابیده، صبح بدخلقتر است، در کلاس زودتر حواسش پرت میشود و کنترل احساساتش سختتر است.
در پژوهشی در کانادا، بچههای ۷ تا ۱۱ ساله را به دو گروه تقسیم کردند: یک گروه پنج شب کمی زودتر خوابیدند و گروه دیگر کمی دیرتر. معلمها، که نمیدانستند هر بچه در کدام گروه است، رفتار آنها را در کلاس ارزیابی کردند. بچههایی که بهطور میانگین فقط ۲۷ دقیقه بیشتر خوابیده بودند، آرامتر و کمتکانشتر بودند و آنهایی که حدود یک ساعت کمتر خوابیده بودند، زودرنجتر و بیقرارتر. پژوهش کوچکی بود، اما نشان میدهد چقدر فاصله کم است.
در ایران هم وضعیت چندان خوب نیست. پژوهشی در تهران روی بیش از ۷۰۰ کودک ۲ تا ۱۲ ساله نشان داد خوابآلودگی روزانه شایعترین مشکل خواب است و نزدیک به دو سوم بچههای سن مدرسه آن را داشتند. ساعت شروع مدرسهها در خیلی از شهرها زود است، و شام دیر و مهمانیهای شبانه هم خواب بچهها را عقب میاندازد.
جدول ساعت خواب بر اساس سن
| سن | خواب لازم در شبانهروز | اگر ساعت ۶:۳۰ بیدار میشود، خاموشی حدوداً |
|---|---|---|
| ۳ تا ۵ سال | ۱۰ تا ۱۳ ساعت (با خواب روز) | ۷:۳۰ تا ۸ شب |
| ۶ تا ۹ سال | ۹ تا ۱۲ ساعت | ۸ تا ۸:۳۰ شب |
| ۱۰ تا ۱۲ سال | ۹ تا ۱۲ ساعت | ۸:۳۰ تا ۹:۳۰ شب |
| ۱۳ تا ۱۸ سال | ۸ تا ۱۰ ساعت | ۹:۳۰ تا ۱۰:۳۰ شب |
ستون آخر چند دقیقه برای به خواب رفتن هم حساب کرده است. اگر بچه شما صبحها خودش راحت بیدار میشود و در طول روز سرحال است، احتمالاً خوابش کافی است؛ اگر هر صبح با چند بار صدا زدن بیدار میشود و عصرها بدخلق است، احتمالاً نه.
جدول زیر را بر اساس ساعت بیدار شدن بچه خودتان ببینید:

روتین شب: هر شب یک ترتیب ثابت
پژوهشی روی بیش از ۱۰ هزار مادر در ۱۴ کشور نشان داد بچههایی که شبهای بیشتری در هفته روتین ثابت پیش از خواب داشتند، زودتر به رختخواب رفتند، زودتر خوابشان برد، کمتر شب بیدار شدند و در کل بیشتر خوابیدند؛ و هرچه شبهای روتین بیشتر، نتیجه بهتر. این پژوهش روی بچههای زیر ۶ سال بود، اما همین منطق برای بچههای مدرسهای هم به کار میآید.
یک نمونه روتین ۴۵ دقیقهای:
- ۴۵ دقیقه مانده: آماده کردن کیف و لباس فردا. صبح شلوغ، شب را هم ناآرام میکند.
- ۳۰ دقیقه مانده: حمام یا شستن دست و صورت، مسواک، لباس خواب.
- ۲۰ دقیقه مانده: گوشی و تبلت در پارکینگ گوشی، بیرون از اتاق خواب.
- ۱۵ دقیقه مانده: کتاب یا قصه با نور کم. برای بزرگترها، خودشان کتاب بخوانند.
- ۵ دقیقه مانده: گفتوگوی کوتاه: «بهترین لحظه امروزت چه بود؟»
- خاموشی.
۶ مشکل رایج و راهحل
| مشکل | راهحل |
|---|---|
| شام ساعت ۱۰ شب | شام بچهها را زودتر بدهید یا شام خانواده را یک ساعت جلو بکشید |
| «یک قسمت دیگر کارتون!» | ساعت تمام شدن صفحهنمایش را از قبل معلوم کنید، نه وسط برنامه |
| خواب دیر آخر هفته | ساعت خواب پنجشنبه و جمعه بیش از یک ساعت با بقیه روزها فرق نکند |
| مهمانیهای دیروقت | برای بچهها جای خواب در خانه میزبان آماده کنید یا زودتر برگردید |
| ترس از تاریکی | چراغ خواب کمنور، و گفتوگو درباره ترس در روز، نه دم خواب |
| تکلیف تا نیمهشب | با معلم حرف بزنید؛ تکلیف نباید جای خواب را بگیرد |
درباره گوشی و خواب، قاعده «گوشی بیرون از اتاق خواب» یکی از سادهترین و مؤثرترین قاعدههاست. نمونه کاملش را در قانون گوشی در خانه ببینید.
چه وقت به پزشک سر بزنیم؟
اگر بچه با وجود خواب کافی، روزها خیلی خوابآلود است، خروپف بلند دارد، در خواب نفسش قطع میشود یا مدام کابوس میبیند، با پزشک کودکان مشورت کنید. اینها گاهی نشانه مشکلاتی است که درمان دارد.
کیدزیار چطور کمک میکند؟
در کیدزیار میتوانید روتین شب را بهعنوان یک برنامه همیشگی بسازید: «آماده کردن کیف»، «مسواک»، «کتاب قبل از خواب». بچهها هر شب خودشان کارها را تیک میزنند و شما بدون اینکه ده بار یادآوری کنید، میبینید چه کاری مانده. بستههای آماده برنامه هم کمک میکند در چند ثانیه شروع کنید.
برای صبحها هم برنامه بچینید تا کل روز یک ریتم ثابت داشته باشد. برنامه هفتگی بچهها برای مدرسه و برنامههای همیشگی در کیدزیار را ببینید.
منابع
- Paruthi S و همکاران. Recommended amount of sleep for pediatric populations: a consensus statement of the American Academy of Sleep Medicine. Journal of Clinical Sleep Medicine، ۲۰۱۶.
- Gruber R و همکاران. Impact of sleep extension and restriction on children's emotional lability and impulsivity. Pediatrics، ۲۰۱۲.
- Mindell JA و همکاران. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep، ۲۰۱۵.
- پژوهش خواب کودکان در تهران: High prevalence of sleep problems in school- and preschool-aged children in Tehran. Iranian Journal of Pediatrics، ۲۰۱۳.


